Hoe de parkeerplaats met toegankelijkheidsstatus B sneller kan leeglopen

In het eerste blog van dit drieluik gingen we in op het feit dat toegankelijkheidsstatus B onduidelijk is en dat er te weinig stimulans is om voortgang te boeken op deze status. In het tweede blog hebben we 3 manieren benoemd waarop toegankelijkheidsstatus B meer betekenis kan worden gegeven. In dit blog gaan we in op 3 mogelijkheden om meer te sturen op verbetering:

1. Toezicht en handhaving
2. Kritische Prestatie Indicatoren met consequenties
3. Structurelere communicatie over voortgang

Toezicht en handhaving

Laten we gelijk maar beginnen met een heet hangijzer: toezicht en handhaving. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) worstelt al jaren met dit onderwerp. Op digitaleoverheid.nl staat al langere tijd dat BZK werkt aan interbestuurlijk toezicht, dat in de Wet digitale overheid is opgenomen.

Waarschuwen en boetes uitdelen

Op dit moment hebben wij geen signalen dat er op korte termijn iets gaat veranderen in het toezicht houden en handhaven. Dat is in onze ogen echt een gemiste kans. Met het Dashboard Digitoegankelijk is er data genoeg om te handhaven door controles uit te voeren, te waarschuwen en boetes uit te delen. Boetes? Ja, boetes voor langparkeerders. Wij vinden dat ook een vies woord maar het heeft lang genoeg geduurd. Het Besluit digitale toegankelijkheid overheid is er al vanaf 2018, hè!? Wist je trouwens dat al in 2020 een groep studenten van hogeschool Windesheim namens Knop onderzoek naar de toezichthoudende rol van provincies deed?

Kritische Prestatie Indicatoren met consequenties

Met het Dashboard Digitoegankelijk kan een toezichthouder de staat van digitale toegankelijkheid van websites van een organisatie monitoren. Ook die met toegankelijkheidsstatus B waarbij is ingevuld aan hoeveel succescriteria de website nog niet voldoet. Daar kan een objectieve en meetbare doelstelling (KPI Kritische Prestatie Indicator) aan worden ‘geplakt’. We stellen voor dat er elk jaar minimaal 33,3% méér criteria moeten voldoen.

Een voorbeeld: Een website voldoet bij de eerste publicatie van de toegankelijkheidsverklaring nog niet aan 18 succescriteria van de WCAG 2.2.. Ieder jaar moet 33,3% van 18 = 5,994 succescriteria worden aangepakt. Afgerond zijn dat er 6. Heel meetbaar én heel realistisch. Ook het 2e jaar moeten er 6 criteria meer voldoen. Na 3 jaar is de website volledig digitaal toegankelijk. Handig, want je moet minimaal eens in de drie jaar onderzoek doen naar de toegankelijkheid van je website. Wil je meer succescriteria laten voldoen binnen 1 jaar? Wie houdt je tegen?

1 jaar niets of te weinig gedaan? Terug naar status D?

Heb je als organisatie niets of te weinig gedaan en lukt het niet om 33,3% van de succescriteria te verbeteren? Dan val je automatisch terug naar status D én vervalt de geldigheid van het toegankelijkheidsonderzoek. Dit kan automatisch worden uitgevoerd door het achterliggende systeem van toegankelijkheidsverklaring.nl. If this, then that… Dat voelt wellicht als een straf en misschien is het dat ook wel. Maar mag het ook een keer? Sinds 2018 hebben overheidsorganisaties de tijd gehad…

KPI: Plan van aanpak voor PDF’s

In de praktijk merken we dat het toegankelijk maken van documenten een andere aanpak vereist (los van het toegankelijk maken van websites). Het is een taai onderwerp. Progressie boeken, is lastig en vergt soms jaren. Het heeft ook veel impact op de andere punten in dit blog en we schreven er al over in ons blog Drie manieren om toegankelijkheidsstatus B meer betekenis te geven.

Ons voorstel: laat vastleggen of er een plan van aanpak voor toegankelijke documenten is. Zonder plan van aanpak is het een onbegonnen zaak om de toegankelijkheid van documenten duurzaam te verbeteren. Door in de toegankelijkheidsverklaring te laten vastleggen of er een plan van aanpak is kan hierop worden gestuurd. Of het een passend plan is voor de betreffende organisatie kan de toezichthouder bepalen.

Directere en structurelere communicatie over voortgang

Het programma Digitoegankelijk TOP stuurde in het verleden onregelmatig signaleringsbrieven naar bestuurders van overheidsorganisaties. Van diverse adviseurs digitale toegankelijkheid en accessibility officers hoorden we dat dit heel fijn was. We hebben dat zelf ook zo ervaren. Bestuurders voel(d)en druk ‘van bovenaf’ en er kwam een gesprek op gang, er ontstond beweging.

De vraag is wel of de brief het juiste publiek ook bereikt. Deels wel natuurlijk, bestuurders moeten de pijn van ontoegankelijkheid óók voelen. Maar de afstand tussen bestuurders en degene die de knoppen van een website hanteert kan groot zijn.

Periodieke signalering

Hoe mooi zou het zijn om periodiek rechtstreeks in de e-mailbox van een ondertekenaar van een toegankelijkheidsverklaring, de adviseur digitale toegankelijkheid én de eindverantwoordelijke binnen een organisatie een signalering te laten ploffen? “U heeft nog niet voldaan aan de minimale verbetering van 33% per jaar. U hebt nog tot datum x. Daarna krijgt uw website automatisch toegankelijkheidsstatus D en voldoet u niet aan de wet.” Kleine aanpassing in het toegankelijkheidsregister, groot effect?

Samenvattend

We moeten stoppen met staren naar de toegankelijkheidsstatus van een website. Om Nederland echt digitaal toegankelijk(er) te maken moet alles kloppen: er moet actief toezicht zijn om een oogje in het zeil te houden. Niet alleen op de toegankelijkheid van websites maar ook op de wijze waarop de organisatie zaken heeft georganiseerd: van strategie tot uitvoering en van plan van aanpak tot aan kennis en tools. Er moeten zaken worden ingericht voor dat ene doel: volledig digitaal toegankelijke websites én documenten. Dat kan alleen als van boven tot onder in een organisatie iedereen meedoet.

En ja, dat is niet makkelijk. Maar, met toezicht en handhaving, wat gezonde, objectieve en meetbare KPI’s én wat extra communicatie van buitenaf kan die parkeerplaats met status B echt wel wat sneller leeglopen dan nu het geval is. Lekker bezig, Nederland!